ในช่วงเทศกาลวันออกพรรษาของทุกปี  นอกจากจะมีการปวารณาของพระภิกษุสามเณรแล้ว 

ยังมี การตักบาตรเทโวโรหนะ  ส่วนริมฝั่งแม่น้ำโขงคลื่นมนุษย์หลายแสนคน แห่กันไปชมบั้งไฟ

พญานาคที่จังหวัดหนองคาย  ซึ่งมีขึ้นใน วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑  การผุดขึ้นของดวงไฟคาด

คะเนไม่ได้ว่าจะมากหรือน้อย  แต่คนส่วนหนึ่งก็ยังคงเตรียมตัวเตรียมใจ  เฝ้ารอชมมหกรรม        

ริมฝั่งแม่น้ำโขง  จนกลายเป็นประเพณีอย่างหนึ่งของผู้คนสองฝั่งโขง  เรื่องของพญานาคนั้น

พระพุทธศาสนาได้แสดงหลักฐานไว้อย่างไรหรือไม่ 

     พญานาค  หมายถึง   งูใหญ่  มีหงอน  สัญลักษณ์แห่งความยิ่งใหญ่                                 

ความอุดมสมบูรณ์  ความมีวาสนา  และบันไดสายรุ้งสู่จักรวาล  เป็นผู้มีอิทธิฤทธิ์                 

จากการจำศีล  บำเพ็ญภาวนา  ศรัทธาในพุทธศาสนา  ไม่เบียดเบียนผู้อื่น                    

    พญานาคนั้น  เรามักจะพบเห็นเป็นรูปปั้นหน้าโบสถ์  ตามวัดต่างๆ บันไดขึ้นสู่วัดใน                     

พุทธศาสนา  ภาพเรื่องราวที่เกี่ยวข้อง กับศาสนาพุทธอีกมากมาย  และนครวัดมหาปราสาท 

ถ้าเราจะสังเกต ก็คงจะเป็นที่ศาสนาพุทธ  ทำไมมีเรื่องราวพญานาคมาเกี่ยวข้องมาก 

พญานาค ในตำนานของฝรั่ง หรือชาวตะวันตก  ถือว่าเป็นตัวแทนของกิเลส ความชั่วร้าย 

ตรงข้ามกับชาวตะวันออก ที่ถือว่า งูใหญ่ พญานาค มังกร  เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์  พลังอำนาจ 

ชาวฮินดูถือว่า พญานาคเป็นผู้ใกล้ชิดกับเทพองค์ต่าง ๆ เป็นเทพเจ้าแห่งน้ำ เช่น อนันตนาคราช 

ที่เป็นบัลลังก์ของพระนารายณ์ตรงกับความเชื่อของลัทธิพราหมณ์ ที่เชื่อว่า นาค เป็นเทพ       

แห่งน้ำ  เช่นปีนี้  นาค  ให้น้ำ  ๑  ตัว  หมายถึงน้ำจะมาก  จะท่วมที่ทำการเกษตร  ไร่นา 

ถ้าปีไหน  นาคให้น้ำ  ๗  ตัว  น้ำจะน้อย  ตัวเลขนาคให้น้ำจะกลับกันกับเหตุการณ์ 

เนื่องจาก  ถ้านาคให้น้ำ  ๗  ตัว  น้ำจะน้อยเพราะนาคกลืนน้ำไว้ 

พระพุทธเจ้าเคยกำเนิดเป็นพญานาค 

พระพุทธเจ้าทรงแสดงอดีตนิทานว่า  พระองค์เคยเกิดเป็นพญานาค  ดังที่ปรากฏใน 

• อรรถกถาจัมเปยยชาดก  ขุททกนิกาย  ชาดก  เล่ม  ๓  ภาค  ๗  หน้า  ๑๘๕ 

     พระศาสดาเมื่อเสด็จประทับอยู่  ณ  พระเชตวันมหาวิหาร  ทรงปรารภอุโบสถกรรม                     

ความว่า  ดูก่อนอุบาสกบาสิกาทั้งหลาย  การที่ท่านทั้งหลายอยู่รักษาอุโบสถกรรมเป็นความดี 

โบราณกบัณฑิตทั้งหลายละนาคสมบัติแล้ว  อยู่รักษาอุโบสถกรรมเหมือนกัน อุบาสกอุบาสิกา

เหล่านั้นทูลอาราธนา จึงทรงนำอดีตนิทานมาตรัสดังต่อไปนี้ ในอดีตกาล พระราชาทรงพระนาม

พระเจ้าอังคติราช เสวยราชสมบัติอยู่ในอังครัฐราชธานี  ในระหว่างแคว้นอังคะและมคธะต่อกันมี

แม่น้ำชื่อจัมปานที  ได้มีนาคพิภพอยู่ใต้แม่น้ำจัมปานทีนั้น  พระยานาคราชชื่อว่า จัมเปยยะ 

ครองราชสมบัติในนาคพิภพนั้น  (โดยปกติ พระราชาแห่งแคว้นทั้งสอง  เป็นศัตรูกระทำยุทธ

ชิงชัยแก่กันและกันเนือง ๆ  ผลัดกันแพ้ ผลัดกันชนะ) บางครั้งพระเจ้ามคธราช ยึดแคว้นอังคะได้ 

บางครั้งพระเจ้าอังคราชยึดแคว้นมคธได้. 

     อยู่มาวันหนึ่ง พระเจ้ามคธราช   กระทำยุทธนาการกับพระเจ้าอังคราชทรงปราชัยต่อยุทธ

สงคราม  เสด็จขึ้นม้าพระที่นั่งหลบหนีไป  ถึงฝั่งจัมปานทีพวกทหารพระเจ้าอังคราชติดตามไป

ทันเข้า  จึงทรงพระดำริว่าเราโดดน้ำตายเสีย  ดีกว่าตายในเงื้อมมือของข้าศึก 

     ดังนี้แล้วจึงโจนลงสู่แม่น้ำพร้อมทั้งม้าพระที่นั่ง  ครั้งนั้น จัมเปยยนาคราช เนรมิตมณฑปแก้ว

ไว้ภายในห้วงน้ำ แวดล้อมด้วยบริวารเป็นอันมากดื่มมหาปานะอยู่ ม้าพระที่นั่งกับพระเจ้ามคธราช

จมน้ำดิ่งลงไป  เฉพาะพระพักตร์แห่งพระยานาคราช  พระยานาคราชเห็นพระราชาทรงเครื่อง

ประดับตกแต่ง  ก็บังเกิดความสิเนหา  จึงลุกจากอาสนะทูลว่า ข้าแต่มหาราชเจ้า พระองค์อย่า

ทรงหวาดกลัวเลย  แล้วอัญเชิญให้พระราชาประทับนั่งบนบัลลังก์ของตน  ทูลถามถึงเหตุที่ดำ

น้ำลงมา  พระเจ้ามคธราชตรัสเล่าความตามเป็นจริง 

     ลำดับนั้น จัมเปยยนาคราช ปลอบโยนพระเจ้ามคธราชให้เบาพระทัยว่า ข้าแต่พระมหาราชเจ้า

 พระองค์อย่าทรงหวาดกลัวเลย ข้าพระพุทธเจ้าจักช่วยจัดการให้พระองค์เป็นเจ้าของทั้งสอง

ดังนี้แล้วเสวยยศอันยิ่งใหญ่อยู่ ๗ วัน ในวันที่ ๘ จึงออกจากนาคพิภพพร้อมด้วยพระเจ้ามคธ

 พระเจ้ามคธทรงจับพระเจ้าอังคราชได้ ด้วยอานุภาพของพระยานาคราช แล้วตรัสสั่งให้สำเร็จ

โทษเสีย เสวยราชสมบัติในสองรัฐสีมามณฑล นับแต่นั้นมาความวิสาสะคุ้นเคยระหว่างพระเจ้า

มคธราช กับพระยานาคราชก็ได้กระชับมั่นคงยิ่งขึ้น พระเจ้ามคธราชให้สร้างรัตนมณฑปขึ้นที่ฝั่ง

จัมปานที แล้วเสด็จออกกระทำพลีกรรมแก่พระยานาคราช ด้วยมหาบริจาคทุก ๆ ปี แม้พระยา

นาคราชก็ออกจากนาคพิภพมารับพลีกรรม พร้อมด้วยมหาบริวาร มหาชนพากันมาเฝ้าดูสมบัติ

ของพระยานาคราช ในกาลนั้นพระบรมโพธิสัตว์เกิดในตระกูลเข็ญใจ ไปที่ฝั่งน้ำพร้อมด้วยราช

บริษัท เห็นสมบัติของพระยานาคราชนั้นแล้ว ก็เกิดโลภเจตนาปรารถนาจะได้สมบัตินั้น 

จึงทำบุญให้ทานรักษาศีล พอ จัมเปยยนาคราช ทำกาลกิริยาไปได้ ๗ วัน ก็จุติไปบังเกิดเหนือสิริ

ไสยาสน์ ณ ห้องอันมีสิริในปราสาทที่อยู่ของจัมเปยยนาคราชนั้น สรีระร่างกายของพระบรม

โพธิสัตว์ได้ปรากฏใหญ่โต มีวรรณะขาวราวกะพวงดอกมะลิสด พระโพธิสัตว์เห็นดังนั้น ก็เกิด

วิปฏิสาร คิดไปว่า อิสริยยศในฉกามาวจรสวรรค์ เป็นเสมือนข้าวเปลือกที่เขาโกยกองเก็บไว้ใน

ฉาง ได้มีแก่เรา ด้วยผลแห่งกุศลที่เราทำไว้ เราสิกลับมาถือปฏิสนธิในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน

ประโยชน์อะไรที่เราจะมีชีวิตอยู่ดังนี้แล้วเกิดความคิดที่จะตาย ลำดับนั้นนางนาคมาณวิกา       

ชื่อว่า สุมนา เห็นพระมหาสัตว์นั้นแล้วดำริว่า ชะรอยจักเป็นสัตว์ผู้มีอานุภาพมากมาเกิดแน่       

ดังนี้แล้วจึงให้สัญญาแก่นางนาคมาณวิกาทั้งหลาย นางนาคมาณวิกาเหล่านั้นทั้งหมดต่างถือ

นานาดุริยสังคีต มากระทำการบำเรอขับกล่อมพระมหาสัตว์ นาคพิภพที่สถิตของพระมหาสัตว์

ได้ปรากฏเสมือนพิภพแห่งท้าวสักกเทวราช มรณจิต (คือจิตที่คิดอยากตาย) ของพระมหาสัตว์  

 ก็ดับหายไป พระมหาสัตว์เจ้าละเสียซึ่งสรีระของงู ทรงประดับเครื่องสรรพาลังการประทับเหนือ

พระแท่นบรรทม นับจำเดิมแต่นั้นมา พระอิสริยยศก็ปรากฏแก่พระมหาสัตว์เจ้ามาก

ขอขอบคุณ:http://www.dhammajak.net/board/viewtopic.php?p=83974